Het is een aangrijpend verhaal dat Hildegard Schouwenburg-Ostermann van het Grenslandmuseum in Dinxperlo vertelt. Ze doet dat met een lichte trilling in haar stem. Onduidelijk is of dat komt door haar jeugdgeschiedenis, die indirect geleid heeft tot deze bijzondere tentoonstelling, of door de herinnering aan haar man die dit voorjaar plotseling stierf. Hij werd gevonden voor de deur van het museum. De rouwkaart met zijn portret hangt bij de ingang. "We hebben dit samen opgezet en samen met 25 vrijwilligers draaiende weten te houden".

Ondanks haar verlies heeft ze besloten met dit werk door te gaan. Om de beweegredenen va mevrouw Schouwenburg te begrijpen moet de klokt terug naar het jaar 1947: "Ik was toen tien jaar. We woonden in Dinxperlo. Een plaats die al eeuwen vergroeid is met het in Duitsland gelegen Suderwick. Omdat mijn vader, die getrouwd was met een Nederlandse, een zogenoemde "Rijks-Duitser" was, moesten we gedwongen terug naar Duitsland".

"We kregen geen tijd om ons huis te verkopen. Opeens stond een vrachtwagen voor de deur. We mochten meenemen wat we konden dragen en werden naar een doorgangskamp bij Nijmegen gebracht. Daarna naar Duitsland, waar we wat geld in de hand kregen gedrukt en ons verder maar moesten zien te redden. Gelukkig hadden we van vaderskant familie in Duitsland, die er voor zorgde dat we een tijdje in een klooster konden wonen tot we onszelf konden redden. Ik heb die deportatie altijd zo onrechtvaardig gevonden en ook nooit kunnen begrijpen. hoe ze ons zomaar het land uit konden gooien. alle familie van moederskant woonde daar, ik had daar mijn vriendinnen. Ik heb mij voorgenomen er iets aan te doen dat de Nederlanders en Duitsers in dit grensgebied vreedzaam naast elkaar konden wonen".

Na het voltooien van haar lerarenopleiding deed ze alle mogelijke moeite om in Suderwick aan het werk te komen. Dat is gelukt. Ze is er in geslaagd om het voor elkaar te krijgen dat op die eigenlijk Duitse school ook Nederlandse les gegeven werd. Een andere stap was het inrichten van een tentoonstelling ter gelegenheid van het 700 jarig bestaan van Dinxperlo. Die ging over alle facetten van de grens en het douanewerk. "Dat was de basis voor dit museum. Iedereen was er enthousiast over en er kwam ruimte vrij doordat de afdeling gemeentewerken deze oude varkensboerderij verliet. Nu zitten we hier al vanaf 1985".

In de kleine ruimte worden met paspoppen de verschillende douane-uniformen getoond. Er zijn foto's van de sluiting van het grenskantoor Dinxperlo-Suderwick op 31 december 1992, als gevolg van de Europese eenwording. Van die grens is nu niks meer te zien. "Op die plek is nu een supermarkt gekomen", zegt vrijwilliger J. Lammers, die vandaag het museum bemant. "Je kunt eigenlijk alleen aan de lantaarnpalen zien waar Duitsland begint, want die zien er anders uit dan in Nederland. Het rare is dat je op de ene stoep dus in een ander land bent".

In de vitrines ligt allerlei materiaal dat gebruikt is door smokkelaars. Daaruit blijkt hoe vindingrijk een mens kan zijn. De moderne boef stopt zijn drugs bijvoorbeeld in de harde schijf van een computer.

De bosrijke omgeving van Dinxperlo was een aantrekkelijk terrein voor het illegaal passeren van de landsgrenzen. Verschillende foto's getuigen daarvan, hoewel sommige aanhoudingen wel als erg geënsceneerd overkomen.

Voor mensen die in deze omgeving willen wandelen, is er het verderop gelegen Montferland. Het ligt er met zijn glooiende heuvels en 1800 hectare bos uitnodigend bij. En in de vochtige broeklanden van Breedenbroek, een boerderijenconcentratie die rond 1840 ontstond, zijn twee wandelingen uitgezet. Er is een wandeling van 3,5 kilometer door het Broekbos, eigendom van kasteelheer Wasserburg Anholt en een tocht van 4,5 kilometer door de weilanden.

Nog even terug naar het Grenslandmuseum. Op de vraag of mevrouw Schouwenburg vindt dat haar voornemen om een eenheid te brengen in de grensplaats volbracht is, zegt ze: "Een paar jaar geleden heb ik de zilveren legpenning gekregen van de gemeente Dinxperlo. Daardoor ben ik gerehabiliteerd. Ik ben nu weer gewenst hier".

Mevrouw Schouwenburg met vrijwilliger Lammers bij een vitrine in het kleine Grenslandmuseum. (foto is groot te klikken)

Paspoppen als douanebeambten

De ingang van het museum..