Grenzeloos 15: Den Oever - Den Helder
Naar een kaart van dit gebied
Met je neus in de boter vallen heet zoiets: In Den Helder is het
museumweekend als wij daar zijn. Alle musea zijn voor de prijs van één
te
bezoeken en er rijdt een bus tussen de verschillende gebouwen. Het is een
actie van de Bond Heemschut, die zich inspant voor de instandhouding van
historische gebouwen. En die zijn er volop in Den Helder, dat door
Napoleon
ooit 'het Gibraltar van het noorden' genoemd is.
De eerste bewoning van het duinengebied is van rond het jaar 700. De
haring-
en walsvisvangst zorgden tot in de 18e eeuw voor grote welvaart. Door de
ligging wordt Den Helder de oorlogshaven van de Republiek der Zeven
Provincien. In 1673 verslaat de nationale zeeheld Michiel de Ruyter de
Engelsen bij Kijkduin. Daar in de buurt worden bijna een eeuw later de
muiters van een VOC-schip op een speciaal galgenveld opgehangen als
spookbeeld voor langsvarende schepen. De Engelsen doen samen met de Russen
in 1799 een bloedige inval en een tiental jaren later besluit Keizer
Napoleon tijdens een bezoek aan de stad dat hier Fort Kijkduin gebouwd
moet
worden. Om de beknopte historische schets te voltooien: tijdens de Tweede
Wereldoorlog wordt Den Helder herhaaldelijk gebombardeerd en door de
Duitse
bezetter deels afgebroken.
Het Marinemuseum alleen al biedt zoveel informatie dat er makkelijk een
hele
dag doorgebracht zou kunnen worden. Recentelijk is het uitgebreid met een
fraaie expositieruimte. Daarin scheepsmodellen, de verschillende uniformen
en een afdeling over de strijd tegen Japan. Nergens ademt het de sfeer van
oorlogsverheerlijking, maar het leed en de angst van de strijd hebben
evenmin een duidelijke plaats gekregen.
Het afdalen in de onderzeeboot Tonijn, die in 1993 op het droge getakeld
werd en sindsdien dienst doet als museum, levert een indrukwekkende
ervaring
op. Wat is dit allemaal klein en benauwd! En als je dan ook nog eens onder
water vaart....alleen het idee al. Een oud-marineman vertelt graag zijn
verhaal: 'Je moet iemand zijn van zware shag en vette jus om het hier uit
te
houden.' Hij heeft zelf twintig jaar op onderzeeboten gevaren. 'Alleen het
eerste half uur heb ik last gehad van zeeziekte, daarna is het nooit meer
teruggekomen. Maar er waren er die zo ziek waren, dat ze na de eerste
vaart
bij wijze van spreken halfdood waren en nooit meer terugkwamen'.
Onderzeeboten schijnen nogal heen en weer te rollen: 'Ze hebben geen kiel,
vandaar'.
Meer ruimte is er op de 60 jaar oude mijnenveger Abraham Crynssen, die
helemaal in oorspronkelijke staat is gehouden. 'Echte miltrailleurs', het
roer en allerlei andere knoppen en handels maken het voor kinderen een
spannend bezoek. Verbazend is de geringe diepgang van het 55 meter lange
schip, slechts twee meter. 'De mijnen liggen allemaal op zo'n drie meter
diepte en iedere land weet dat die dingen na de oorlog weer opgehaald
moeten
worden, vandaar dat mijnenvegers daar overheen moeten kunnen varen', is
het
commentaar van de suppoost.
Behalve de muren, het gangenstelsel en de gevangenis is er in Fort
Kijkduin
niet veel meer dat aan oorlogstijd doet denken. Het is meer een
'pretpark'geworden. Kanonnen hebben plaatsgemaakt voor een groot aantal
aquaria, waarin roggen zwemmen die graag geaaid worden. Of bakken met
stranddiertjes die je vingers kriebelen of zich er aan vast zuigen. Er is
een tunnel met aan alle kanten vissen, zodat de bezoeker zich even onder
water waant. Het restaurant op de eerste verdieping biedt een magnefiek
uitzicht over de zee. Je hoeft geen Napoleon te zijn om te begrijpen dat
dit
een strategisch slimme plek is om je te nestelen...
Van wandelen komt niet veel deze keer. Bos is er in deze hoek van het land
niet. En op het stuk richting Den Oever zijn geen brede zandstranden. Op
het
voormalige eiland Wieringen zijn wel twee punten waar vogels geobserveerd
kunnen
worden: het Normerven bij Hippolytushoef (alleen lopend te bereiken) en de
kleiput Vatrop bij Oosterland, waar ook een informatiecentrum is. We lopen
een stuk langs de saaie, net nieuw geasafalteerde, dijken. Totdat we
midden
in een grote viswedstrijd terecht komen. Teleurgesteld worden daar net de
hengels opgeborgen. Nou ja, je kunt ook niet altijd beet hebben.
Aanbevolen
links:
www.heemschut.nl
www.marinemuseum.nl