Verwarmd hunebed en bedolven dorp

Kaartje van dit gebied

Ze zeggen dat de wereld boven Groningen grijs en grauw is. Dat is ook zo. In ieder geval deze dag. In Eemshaven verdwijnt het einde van de rij zwaaiende windmolens in de nevel. Niets nodigt hier uit tot langer blijven dan strikt noodzakelijk. Via de dijk kan het richting Delfzijl. Deze Ommelanderzeedijk is opengesteld voor fietsers en wandelaars en biedt zicht over de Groningse kwelders. De dijk is begaanbaar tot in Duitsland; honderd kilometer in totaal.

Delfzijl heeft er sinds 1999 een toeristische attractie van formaat bij: Het Aquariom. Eigenlijk is het een trekpleister in een nieuw jasje. Letterlijk dan te verstaan. In een bunker uit de Tweede Wereldoorlog was al sinds dertig jaar een zeeaquarium ondergebracht. Dankzij particulier initiatief is er nu een drie verdiepingen tellende hal om de bunker heen gebouwd. De bezoeker, wandelt als het ware door de historie van Delfzijl.

Hoewel op internet en in de museumgids gemeld werd dat het museum open zou zijn, weigert de caissière aanvankelijk toegang. “Renovatie van het aquarium” heet het. Na uitleg van het doel van de reis draait ze zich resoluut om, drukt twintig knoppen aan en gebaart vriendelijk naar de ingang: “Alstublieft, een museum voor u alleen!”

Het begint met een heus en compleet hunebed dat gevonden werd onder de funderingen van het Hevekesklooster in deze plaats. Bij dit graf lagen scherven van gebruiksvoorwerpen van het Trechterbekervolk. Dat het hunebed, in tegenstelling tot elders, onder de grond is verdwenen komt door stijging van de zeespiegel, overstromingen en het achterblijven van slib.

Daarna wandelen we door een expositie over de 2500 soorten mineralen die er op aarde gevonden zijn, waarvan kwarts het meest voorkomend en diamant het minst. Via een nagebouwde grot in een zaal met vitrines vol met schelpen. Het doet een beetje onheus aan. Geen gillende kinderen, die elkaar aftroeven over al zelf gevonden schelpen. Geen fluisterende of corrigerende volwassenen. Omdat het aquarium nu nog gesloten is (gaat in maart 2000 open) lijkt het museum klein, tot de laatste deur op de bovenste verdieping open zwaait. Daar blijkt nog een enorme ruimte te zijn met allerhande informatie over de scheepshistorie van Delfzijl! En dat is nogal wat. Over hoe de plaats van belang was voor de landsverdediging, tot de opkomst van de handel, de zeevaartopleidingen, de enige jeugdherberg op een schip en heel veel scheepsmodellen.

En dan te bedenken dat dit nog maar een klein deel is van het gehele Aquariom. In hetzelfde gebouw een (klein) overdekt zwembad en –gescheiden door een camping – verderop aan de dijk ligt een speel- en klimhal met daar weer achter een groot terrein met avontureneilanden. Vervelend en saai zijn voortaan onbekende woorden in Delfzijl.

Richting Duitse grens is de industrie van Delfzijl langs de dijk uitgewaaierd. Dat is ten koste gegaan van het dorpje Oterdum. Het dorp telde in zijn bloeitijd tweehonderd inwoners en was van belang door de strategische ligging. Zo kreeg het in de vijftiende eeuw een gewapende schans en werd het ooit belegerd door Saksen en Spanjaarden. Het dorp en zijn inwoners werden uiteindelijk verslagen door de vooruitgang. Boerderijen moesten wijken voor de oprukkende bedrijven. De doodslag kwam toen het in 1830 op de dijk gebouwde witte kerkje gesloopt werd. Dit omdat ook de zeewering tussen Delfzijl en Termunt op Deltahoogte gebracht moest worden. Rijkswaterstaat lichtte de grafstenen, bedekte de echte graven met de hogere dijk en plaatste de stenen terug. Rond het kunstwerk dat M. Meesters in 1977 ter herinnering aan Oterdum maakte – een hand die een halt toeroept aan de industrie en tegen het water – steekt er nu wat luguber een tiental grafstenen omhoog.

Na Termunten raken we met de auto verzeild in een poldergebied, dat, getuige de vele dijken die er doorheen snijden, langzaam op de zee is gewonnen. Het grauwe weer maakt het een desolaat tafereel. Een man laat – rijdend in zijn Lada – zijn twee pittbull-honden uit langs een van de eindeloze wegen. Worden ze moe en hij niet. Borden “Geen strooi-route” maken duidelijk dat je hier bij een beetje winter echt ingesneeuwd kunt raken. Het lijkt het Siberië van Nederland wel. En nergens richtingborden! Na een tweede keer door het gehucht “Hongerige Wolf” rijden begint het angstig veel op een doolhof te lijken. En het wordt ook al donker. Kan iemand hier het bordje “Uitgang” ophangen?

Aanbevolen link:

www.aquariom.nl

In Eemshaven verdwijnt de wereld in de mist.

Er zijn mooie plekjes om te wonen op het Groninger platteland.

Het Aquariom, met links het zwembad, dat overigens niet zo groot is als de folder wil doen geloven.

Na eeuwen onder de blubber, nu een lekker warm plekje binnen...

Bijna als je denkt, nu hebben we alles gehad, komt er nog een grote zaal over scheepvaart in het Aquariom. Erg mooi!

De hand op de achtergrond is een symbool voor het tegenhouden van het water en de industrie. (foto is groot te klikken)

Ver weg van alles.