Etappe Gramsbergen - Nieuw Schoonebeek
Naar een kaartje van dit gebied
Rommelig. Die indruk maken zowel Coevorden zelf als het museum in die
plaats. Het kan natuurlijk aan het moment gelegen hebben, maar een erg
verzorgde indruk laat het bezoek vandaag niet achter. In het centrum van
de
historische plaats zijn een aantal gaten geslagen door de sloop van panden
en wat de trots van de stad zou moeten zijn - de fontein met de
ganzenhoedster - is een waterige vuilnisbak met ronddobberende bierblikjes
en plastic flessen afwasmiddel.
Van de oude vesting, 'het bastion van Overijssel', is helemaal niets meer
terug te vinden. Wat gekunsteld is de helft van het stadhuis opgetrokken
in
de stijl van de oorspronkelijke bebouwing. In het gemeentemuseum toont een
maquette hoe indrukwekkend het verdedigingswerk er in vorige eeuwen
uitzag.
Bouwer was Menno van Coehoorn, die iets identieks als vesting Bourtange
liet
neerzetten.
Het gemeentemuseum wil veel te veel in een beperkte ruimte laten zien. Het
was wellicht beter geweest als men zich beperkte. De onderwerpen springen
van de hak op de tak. Het begint met een vitrinekast over de eerste
aardgasvondst in 1948 en daarna schiet het terug in de tijd naar 31
december
1407 toen Coevorden stadsrechten kreeg. Aardewerk, een panfluit, kogels,
de
lijst met de namen van alle 400 inwoners van de stad in 1825, apothekers
spullen, de tol-tarieven voor de weg Coevorden - Schoonebeek in 1879 (4
cent
voor een paard of muilezel), de laatste met lood gezette Coevorder
Courant,
spoorwegmateriaal, beelden uit de Nederland Hervormde Kerk, foto's van de
bevrijding in 1945, de complete gansjes-collectie van Arjen Vonk
('jarenlang
de stuwende kracht achter de Coevorder ganzenmarkt') en nog veel meer. En
dat allemaal op drie verdiepingen ter grootte van een gewoon woonhuis.
Er zijn ook met etalagepoppen nagebouwde tafereeltjes: het boerenleven
rond
1860, de plaatselijke klederdracht en een statige Johan Picardt, die in
1648
de eerste predikant werd in Coevorden. Verder aandacht voor het Indië van
Van Heutz, die hier geboren werd. Maar ook oude grammofoonplaten, diverse
fototoestellen (waaronder een authentieke spionage camera) en modellen van
oorlogsvliegtuigen.
Wat Coevorden met ganzen heeft wil de suppoost deze rustige zaterdag
(gelukkig zijn er boeken om de tijd de doden) graag uit de doeken doen:
'Vroeger was het hele gebied hier rondom moeras. Zelfs vanuit Duitsland
kwamen ze hier naar toe voor de handel. De ganzenmarkt werd van ouds in
november gehouden, opdat de dieren op tijd voor de kerst naar Engeland
konden'.
Wat de onderwijzer op de lagere school ooit met trots vertelde over de
olieboringen in Schoonebeek blijkt inmiddels door de tijd achterhaald te
zijn. Her en der staan verlaten, omheide terreinen, die niets meer
bevatten
dan een eenzaam pijpje. In 1943 werd hier de eerste olie aangeboord door
wat
toen de Bataafse Petroleum Maatschappij heette. In totaal verrezen er
honderd zogeheten ja-knikkers om die natuurlijke rijkdom op te pompen. Het
olieveld bood ooit aan zeshonderd mensen werk. Midden jaren negentig werd
echter geconstateerd dat het niet langer economisch rendabel was om zo
door
te gaan. De olie was te dik en stroperig en het kostte daarom veel moeite
om
het bovengronds te krijgen. In september 1996 vertrok de laatste olietrein
(van de in totaal 750.000 ritten) vanuit Schoonebeek naar de
raffinaderij.
In een halve eeuw tijd werd 40 miljoen kubieke meter olie geproduceerd.
Dat
is een kwart van de oorspronkelijk aanwezige hoeveelheid.
Aan de N863 langs Schoonebeek staat nog één ja-knikker als monument.
De dag besloten met een wandeling door het Bargerveen. Oorspronkelijk was
dit een gigantisch moerasgebied Nederland en Duitsland, maar door de
turfwinning en ontginning is het grotendeels verdwenen. Staatsbosbeheer
heeft het restant van het gebied goed 'verstopt'. Het kost nogal wat
zoekwerk en bij toeval blijkt het aan het eind van de doodlopende
Verlengde
Noordersloot ten zuiden van Klazienaveen aan de N852 te liggen. Maar goed,
wellicht door het volledig ontbreken van verwijzingsbordjes is het hier in
ieder geval weldadig rustig.
Aanbevolen link:
www.coevorden.nl

Het Moerasgebied Bargerveen. Foto is groot te
klikken.