Elke dag leuke links?
Probeer
Dagelinks.nl!

Etappe 27: Cornwerd - Harlingen

Naar een kaartje van dit gebied

Elfstedentocht. De Friezen kunnen er geen genoeg van krijgen. Nederlanders
ook niet trouwens. Hoewel je zo'n tocht - met uitzondering van de originele schaatsuitvoering - eigenlijk overal in Nederland zou kunnen houden heeft het rijden tussen de bekende stempelplaatsen een onstuitbare aantrekkingskracht.

Temidden van het 126 hectare grote weidevogelgebied bij Wûnseradiel - staand op een uitkijkpunt in het Hegewiersterfjild - overheerst vandaag niet het getjilp maar het geronk van motoren. Honderden motoren doen de fameuze tocht de ene kant uit, terwijl op dezelfde dag 15.000 fietsers het 230 kilometer lange trajekt de andere kant omgaan. Het is onmogelijk dit lint van tweewielers te ontwijken. Regelmatig moet er halt gehouden worden als bij het afleggen van de voorgenomen route stuiten op vrijwilligers die met rode vlaggen een kruispunt afzetten.

Maar op het Kornwerderzand heerst de wind. Deze zandbank in de voormalige Zuiderzee is een "peiler" onder de afsluitdijk. Op deze plek wordt rond een gedenksteen informatie gegeven over dit grootse project, waarvoor Hendric Stevin al in 1667 een eerste plan lanceerde. De daadwerkelijke uitwerking kwam - zoals bekend - van Cornelis Lely, die overigens de officiële ingebruikname nooit heeft mogen meemaken. Lely overleed in 1929, terwijl de eerste auto's pas op 23 januari 1933 over de dijk reden.

De aanleg van de afsluitdijk, die toentertijd 120 miljoen gulden kostte en met 45 kilometer lengte het ophogen van 300 kilometer dijken overbodig maakte, vond vaak onder barre omstandigheden plaats. De vijfduizend arbeiders mochten het werk pas staken als de temperatuur tot vijf graden onder het vriespunt gedaald was.

Omdat de dijk voor eventueel binnenvallende legers een makkelijke toegang vormde tot de zogeheten "vesting Holland' en met de spuisluizen de waterhoogte in het IJsselmeer geregeld kon worden, werd op het Kornwerderzand een kazemattencomplex bestaand uit zeventien bunkers gebouwd. De degelijkheid ervan bleek bij de inval van de Duitsers, want in mei 1940 slaagden zij er niet in om dit verdedigingswerk te veroveren. Nadat zij het na de overgave van Nederland toch in handen kregen bouwden ze er zelf nog enige bunkers bij.

De  restanten van het complex zijn in oorspronkelijke staat behouden en voor het publiek te bezichtigen. De openingstijden zijn overigens zeer beperkt: van mei tot oktober op woensdag en zaterdag van 10 tot 17 uur en in juli en augustus ook op zondag van 13 tot 17 uur.

Hierna doen wij onze 'eenstadstocht' en beperken ons tot Harlingen, waar een groep Solex-brommerrijders zich verzamelt voor deelname aan de 'tocht der tochten'. Tussen alle historische gevels staat in de Voorstraat het Hannemahuis. In dit koopmanshuis is al bijna een halve eeuw een museum ondergebracht.  Er zijn drie stijlkamers ingericht, die er uitzien alsof de oorspronkelijke bewoner ze in 1744 zo heeft achtergelaten. Daarin hangt een barometer, gemaakt door "Grosso & Waldi". Een naam waar echter een Harlinger maker achter schuil gaat, die bewust een Italiaanse naam verzon omdat meetinstrumenten uit dat land toen goed bekend stonden...

De tweede verdieping van het museum gaat vrijwel geheel over de rol van de Harlinger scheepvaart. Er is onder andere een opengewerkt model van een stoomboot, waarbij kinderen door het drukken op een knop kunnen zien hoe de verschillende onderdelen werken. Harlingen is enige tijd marinehaven geweest, toen in 1644 de Friese Admiraliteit uit Dokkum werd overgeplaatst. De stad eert de schrijver Simon Vestdijk met een speciale kamer. Vestdijk, in 1898 in Harlingen geboren (wat hij zelf altijd Lahringen in zijn boeken noemde), liet bij zijn overlijden in 1971 zijn complete oeuvre aan het museum na. Van de boeken is echter alleen de kaft te bekijken, aangezien ze allemaal in vitrines liggen. Het zou een uitdaging moeten zijn voor een conservator om met name dit deel van het Hannemahuis bijvoorbeeld door een interactieve presentatie (video, internet) aantrekkelijker te maken.

Temidden van het 126 hectare grote weidevogelgebied bij Wûnseradiel (foto is groot te klikken)

Een expositie van de bij de afsluitdijk gebruikte stenen.

Om bij de kazematten te komen moet je eerst over de sluis.

De "gaten" in de afsluitdijk.

Harlingen heeft een gezellige historische kern. Wie hier alleen komt om de oversteek te maken naar de waddeneilanden zou ook eens in de plaats zelf moeten kijken.

De VVV doet zijn best om Friesland aan de man te brengen.

In het Hannemahuis zijn de opgravingen te zien van een oude jeneverstokerij.

Het Hannemahuis. Moeilijk parkeren hier in de buurt in het seizoen.

Een lang lint tweewielers doet vandaag de Elfstedentocht.