Lauwersoog

Grenzeloos 41 / Lauwersmeer

Geur van vis dringt zich onmiddellijk op als de deur open gaat in Lauwersoog. Geen wonder, want er ligt in deze haven een indrukwekkende vloot, klaar om uit te varen. De haven met afslag wordt door vissersbedrijven uit heel Nederland gebruikt. Het complex werd aangelegd op het voormalige werkeiland Lauwersoog en was aanvankelijk bedoeld voor de vissers van Dokkumer Nieuwenzijlen en Zoutkamp. Dat er goede zaken gedaan worden blijkt uit de omzet: Die steeg vorig jaar van 67 naar 80 miljoen gulden.
De geschiedenis van deze streek, die gedeeld wordt door de provincies Friesland en Groningen, voert terug naar de negende eeuw na Christus toen de Lauwerszee ontstond op de plaats waar de riviertjes de Ee en de Lauwers uitmondden in de zee. Bewoners van dit gebied hebben altijd strijd tegen de zee moeten voeren. Om te overleven bouwden ze terpen of wierden, die soms tot 8 meter boven NAP uittorenden. Er is een verhaal bekend van de Romein Gaius Plinius Secundus, die ongeveer 50 na Christus een nogal somber verhaal schreef over de bevolking. Hij noemde ze ‘beklagenswaardig’, omdat ze op bulten zand woonden en probeerden te overleven door de vissen te vangen na het terugwijken van het water. En omdat ze door hun situatie geen vee konden houden.
Van die terpen zijn er tegenwoordig niet zo heel veel meer terug te vinden. In de tijd tussen 1840 en 1940 zijn deze vaak vruchtbare bulten afgegraven en werd de grond verkocht en verscheept naar arme zandgronden. Bij dit afgraven kwam nogal wat historisch materiaal boven de grond, die bewezen dat hier een levendige handel gedreven is. Niet alleen ten tijde van de Romeinen, maar ook later, toen bijvoorbeeld verschillende kloosters in de omgeving gebouwd werden. De monikken streken hier vanaf de negende eeuw neer, vooral vanwege de woeste nog onontgonnen gronden, maar ook om de bevolking te kerstenen. Dat dat niet altijd enthousiast ontvangen werd door de bevolking bewijst de bekende moord op Bonifatius in 754 bij Dokkum.

De strijd tegen het water ging door tot 25 mei 1969, toen de Lauwerszee afgesloten werd van de Waddenzee. De maatregel was het directe gevolg van hoge stormvloedstanden van 1953 en 1954. Aanvankelijk stuitte dit plan op bezwaren bij natuurliefhebbers, maar die negatieve geluiden zijn inmiddels gewijzigd in enthousiasme. Met name voor vogelkijkers is dit een waar eldorado. Staatsbosbeheer, die zich over dit gebied ontfermt, heeft daarom ook op verschillende plaatsen vogelkijkhutten gebouwd. Er is van alles te zien, tot flamingo’s aan toe. De meeste van deze roze vogels - in Nederland zijn er vijftig geteld - zijn verwilderde Chileense flamingo’s, die ontsnapt zijn uit privécollecties, maar er zijn ook Europese exemplaren, die uit Zuid-Frankrijk komen.
Wat er aan vogels en andere natuur te zien is in deze streek is te zien in het Educatief Centrum Expozee bij Lauwersoog. Hoewel je er in twintig minuten doorheen bent gelopen is de entreeprijs niet misselijk: 22 gulden voor een gezin met twee kinderen. Naast opgezette dieren, een computerkwis en een film is er een aquarium met 180.000 liter zeewater. De krabben, verschillende soorten vissen en zelfs een door de douane in beslag genomen schildpad leveren met name voor kinderen een boeiend schouwspel op. In dit gebouw worden ook regelmatig cursussen gegeven voor mensen die dode dieren willen opzetten, de zogeheten preparateurs weekends.
Bij Expozee beginnen verschillende gemarkeerde wandelingen (50 km in totaal) en even verderop is een Orchideeenpad, dat natuurlijk alleen in de maanden mei en juni aantrekkelijk is. Populair blijkt verder het rondje Lauwersmeer, waaraan op elk willekeurig punt begonnen kan worden. Midden in dit Nationale Park (één van de zestien die we hebben in Nederland) van 5900 hectare zijn verschillende kampeerterreinen te vinden, van eenvoudig, tot luxe en compleet met recreatieteam. In het hoogseizoen is men hier dan ook niet alleen, aangezien het park jaarlijks door 300.000 mensen bezocht wordt. En om ook rekening mee te houden: vlakbij ligt het militair schietterrein Marnerwaard, dat zo nu en dan de stilte verdrijft.

Andere links:

http://www.lauwersoog.nl/

Het gebouw van Expozee.

De schepen in de sluizen bij Lauwersoog trekken soms veel bekijks.

Zondag: Drukte in de haven.

De diorama's in Expozee zijn fraai.

De kinderen vonden het aquarium het leukst in Expozee. (foto is groot te klikken)

"Hallo, wil jij mij ook aaien?"

Op weg voor een wandeling.