Grenzeloos nr 45, etappe Katwijk - Zandvoort

Het heeft wel wat weg van het stripalbum "Raket naar de maan" van Kuifje. Enorme hallen waarin ondefinieerbare gigantische onderdelen staan, die tezamen een satelliet of raket moeten vormen. Het bezoek aan European Space Agency (ESA) in Noordwijk is indrukwekkend. En ook hier - evenals in de stripvariant - allerlei beveiligingsprocedures. Van de hekken en de bewakingsdienst, tot de machines die het stof van de schoenen moeten poetsen om te voorkomen dat de gevoelige onderdelen ontregeld raken.
Bijna on-Nederlands groot en pretentieus is het wat hier gebeurt zo vlak aan de kust. Slechts op dagen dat er geen onderzoek verricht wordt kunnen bezoekers aan de naastgelegen Space Expo met een treintje het zwaarbeveiligde terrein op. Om daar te zien hoe gewerkt wordt aan een nieuwe satelliet (Envisat) , die - als het volgens plan verloopt - volgend jaar de kosmos ingeschoten wordt. Om te voorkomen dat het 2 miljard gulden kostende object al bij de lancering vermorzeld wordt worden er hier in Noordwijk allerlei tests op uitgevoerd. Zo is er bijvoorbeeld een enorme triltafel waar het 8,5 ton wegende projectiel op geplaatst wordt en dan gedurende twaalf minuten aan dezelfde krachten wordt blootgesteld als tijdens de lancering in Frans Guyana. Om de Envisat daar weer te krijgen wordt de satelliet in drie delen uit elkaar gehaald en in grote containers per vliegtuig naar Zuid-Amerika gebracht.

Vanuit Nederland wordt ook een bijdrage geleverd aan een nieuw internationaal ruimtestation. In een hal hangt een maquette van het 100 meter lange geval, waarin ruimtevaarders van verschillende nationaliteiten moeten gaan samenwerken. Het eerste deel is reeds in 1998 gelanceerd, successievelijk volgen zeven delen en zorgen dat het station in 2010 compleet is. In dezelfde ruimte is op ware schaal ook een door de Russen gemaakt laboratorium te zien. En dat is allemaal niet groot! Elke vierkante centimeter wordt gebruikt. Een beklemmend idee om daarin drie maanden opeen gepakt te zitten, zonder de mogelijkheid tot ontsnappen. Het ultieme "big brother"-idee. Hiervoor moet je écht stalen zenuwen hebben!
Het is overigens geen toeval dat dit onderzoekscentrum hier terecht is gekomen. "Ze hebben elk deel van Europa afgezocht voor een geschikt plekje", vertelt de gids.  "Er wordt hier namelijk met uiterst gevoelige apparatuur gewerkt, die zelfs de golfslag van de nabij gelegen Noordzee registreren. Het onderzoek wees uit dat de bodemgesteldheid hier het meest stabiel is van heel Europa, geen verzakkingen, aardbevingen etc. Daarom zit ESA hier". Hoewel het onderzoekscomplex officieel tot Noordwijk gerekend wordt zit het tegen de grens van Katwijk aan. Er werken hier 1700 mensen van verschillende nationaliteiten. De begroting voor het jaar 2000 bedroeg 2,6 miljard Euro, bijeengebracht door de verschillende Europese lidstaten.

Ook een bezoek alleen aan de Space Expo is de reis waard. Met name voor kinderen vanaf een jaar of acht is het boeiend om te lezen over het ontstaan van de ruimtevaart en wat ze minstens zo leuk vinden is het zelf afschieten van verschillende raketten. Uiteraard verhalen en foto's van de eerste raketten: De V2 die de Duitsers op Engeland afschoten (met vloeibare zuurstof en alcohol als brandstof), waarbij ontwikkelaar Werner von Braun liefdevol door de Amerikanen omarmd en meegenomen werd om na de Tweede Wereldoorlog zijn werk voor "de vijand" voort te zetten. Zielig is natuurlijk het verhaaltje van het hondje Laika, dat op 3 november 1957 door de Russen aan boord van een Spoetnik de ruimte in werd geschoten en dat bewees dat een levend wezen zo'n lancering kan doorstaan. Het diertje stierf twee weken na de ruimtedoop eenzaam zwevend in zijn capsule. En natuurlijk is er Wubbo Ockels, een van de weinige Nederlandse ruimtevaarders. Hij somt op aan wat voor een eisen een astronaut moet voldoen: een universitaire opleiding (bijv. natuurkunde, biologie, medicijnen), ervaring als piloot en een uitstekende gezondheid en conditie.  In de Space Expo kan, zeker als ook de anderhalf uur durende rondleiding door de ESA-gebouwen gemaakt wordt, makkelijk een halve dag doorgebracht worden.  En wie na die stroom aan informatie behoefte heeft er zelf even uit te vliegen: Vlakbij liggen de Koepelduinen en het strand.

Enkele links

Space Expo

ESA

Bij de ingang staat de Envisat op ware grootte.

Op het ESA terrein wordt de groep goed bij elkaar gehouden.

De satelliet wordt voortdurend aan tests onderworpen.

Het nieuwe ruimtestation hang als maquette al in de lucht. Rechts op ware schaal het laboratorium dat er aan gehangen wordt. Foto is groot te klikken.

Bij de Space Expo kunnen ook verjaardagsfeestjes gehouden worden. De kinderen krijgen dan een "astronauten pak" aan.

Het Russische hondje Laika voordat het een zekere dood tegemoet ging.

Een echt stukje maansteen met op de achtergrond op ware schaal de landing op de maan uitgebeeld.

Een hond leren apporteren op het strand van Noordwijk.