Elke dag leuke links?
Probeer
Dagelinks.nl!

Etappe: Utrecht/Spakenburg

Op elke regel is een uitzondering. Daarom vandaag naar Spakenburg. Bij het vorderen van deze rubriek (we zijn nu over de helft) bleek dat van alle provincies alleen Utrecht volgens de formule 'langs de rand van Nederland' buiten beeld bleef. Utrecht heeft maar een smalle strook die grenst aan water. Voor liefhebbers van weidevogels is hier een 178 hectare groot terrein van Natuurmonumenten (Eemland nabij Eemnes), waar met name in het voorjaar -ook fietsend- de tureluur, grutto en kieviet gesignaleerd kunnen worden.
De reis gaat naar Spakenburg, dat voor de aanleg van de Flevopolders en de afsluitdijk een bruisende vissersplaats met een vloot van zo'n tweehonderd schepen was. Nu nog wordt er veel vis verhandeld, maar dat komt van elders.
Vrijwel elke dag zwermen naar schatting tachtig vishandelaren over het hele land uit om hun waar aan de man te brengen.

Hoewel Spakenburg vaak in één adem genoemd wordt met andere vissersplaatsen als Volendam en Elburg, heeft het lang niet zoveel sfeer. Er is - behoudens de haven waar prominent enige oude vissersschuiten liggen - geen oude kern.
Het moet het hebben van de klederdrachten. 'De laatste twee woensdagen in juli en de eerste twee in augustus houden we hier de toeristische dagen. Dan kun je zelfs baby's in klederdracht zien. Maar dan ziet ook echt zwart van de mensen. Op dat soort dagen vertrek ik naar elders', zegt suppoost A. Heuveling (67) van het klederdrachtenmuseum eerlijk.

Het museum is dertig jaar geleden door leden van het Vrouwen-Zendingscomité van de Gereformeerd Vrijgemaakte kerk opgericht. Het is ondergebracht in één van de gebouwen van deze zesduizend leden tellende kerkgemeenschap. De opbrengst (drie gulden entree voor volwassenen) gaat naar het zendingswerk.
'Vorig jaar hebben we de reis-, studie- en verblijfskosten van een Roemeense dominee in Kampen er van bekostigd',  zegt Heuveling. In het museumpje, dat uit drie zalen bestaat, staan ruim honderd poppen in klederdracht.

'De rouwperiode nam vroeger een belangrijke plaats in het leven in. Er was een ongeschreven wet binnen de gemeenschap dat je zeven weken in rouw ging bij het overlijden van een neef of nicht en vier jaar bij directe bloedverwanten, zoals vader of moeder. Gevolg was dat als je eenmaal vijftig jaar was je daarna eigenlijk altijd in het zwart gekleed ging. Nu zijn die regels niet meer zo strikt. Er is alleen nog sprake van rouw bij het sterven van directe familie'.
Als jongetje ging suppoost Heuveling zelf ook in klederdracht over straat. 'Tot je vierde jaar moest je een kapje dragen. Voor jongens was er een andere kap dan voor meisjes. Na de Tweede Wereldoorlog was het snel gedaan met de traditionele dracht. Dat kwam onder andere doordat vrouwen gingen doorleren. Voor die scholen moesten ze dan bijvoorbeeld naar Amersfoort en daar wilden ze niet in klederdracht naar toe'.
'Er zijn nu nog zo'n vierhonderd mensen in Spakenburg die dagelijks in klederdracht lopen. Honderdvijftig daarvan zul je nooit zien, want die zitten eigenlijk altijd binnen in een bejaardentehuis. De jongste in klederdracht is 51 jaar.'
De oorsprong van de kleding is - zo blijkt uit de toelichting - niet te achterhalen. Duidelijk is wel dat het aan verandering onderhevig is geweest. Dat wat de vrouwen in 1880 droegen was totaal verschillend aan de jurken van 1980. 

Naast de koelwagens van de vishandelaren trekken ook tientallen koekwagens het land in. Heuveling daar over: 'Het Stoepje en De Graaf zijn bekende namen van alle markten in Nederland.  'Natte oma-cake' zijn bijvoorbeeld populaire artikelen. Ze doen net alsof ze elkaar beconcurreren, maar dat valt wel mee hoor, want het is namelijk familie van elkaar...' De bakkerij begon in 1905 met het maken van zwaar roggebrood voor de bemanning van de vissersvloot. De Graaf's Bakkerijgroep is nu uitgegroeid tot één van de grootste en modernste industriële bakkerijen in Nederland en behaalt een jaarlijkse omzet van meer dan 100 miljoen gulden. 

Links bij dit verhaal:

Bakkerij Stoepje

Oma als sponsor IJsselmeervogels

Mevrouw A.W. Korlaar-Roos bij de kassa van het klederdrachtmuseum

Spakenburger botters in het klein

De heer Heuveling verzorgt de rondleidingen.

Alles wat met de visserij te maken heeft.

Een Spakenburgse school nagebouwd.

Werkzaamheden aan de oude schepen in de haven. Foto is groot te klikken.