Expo: Rotterdam toont Russische Rode Welvaart

De tentoonstelling ‘Rode welvaart. Sovjet Design 1950-1980’ laat in de Kunsthal in Rotterdam tot en met 14 februari 2016 in een fascinerend overzicht de geschiedenis van Sovjet design zien. Tot aan de jaren vijftig is de consumptiecultuur het communisme vreemd. In 1959 komt daar verandering in als een tentoonstelling in Moskou de ‘American way of living’ presenteert. Tussen de overvloed aan goederen van de kapitalistische markt vindt het gedenkwaardige keukendebat tussen partijleider Chroetsjov en president Nixon plaats en wordt de wapenwedloop ter plekke uitgebreid met een concurrentiestrijd om welvaart. De Kunsthal speelt met deze tentoonstelling in op de hang naar retro design en nostalgie. Meer dan 360 objecten laten de beste voorbeelden van Sovjet design zien, van charmante retroproducten en grafische ontwerpen tot prototypes die staan voor een systematische, functionele en sociale ontwerpbenadering.

Robuust en duurzaam

In het na-oorlogse Rusland staat het moderniseren van de industriële productie centraal. Een voormalige buskruitfabriek wordt marktleider van de wereldberoemde Nevalyashka roly-poly poppen, chemische laboratoria maken democratische parfum – voor elke vrouw verkrijgbaar – en stofzuigers weerspiegelen in hun ontwerp de technologische hoogstandjes van de ruimtevaart. In de begintijd wordt westers design gekopieerd zoals Franse radio’s en Italiaanse scooters, maar vanaf 1964 ontstaat een onmiskenbaar Sovjet vocabulaire; robuust, duurzaam en constructivistisch geïnspireerd. Een rijke schakering aan producten op het gebied van de auto, jeugd, sport, ruimtevaart, het huishouden, mode en muziek toont het dagelijks leven in een tijd dat materiële welvaart nog in de kinderschoenen staat.

Design als cultuurpolitiek

Design, of technische esthetiek zoals dat in de Sovjet Unie heet, wordt in de jaren zestig cultuurpolitiek. In 1964 wordt het VNIITE – Onderzoeksinstituut voor Technische Esthetiek van alle Unies – opgericht om ’verantwoord vormgegeven gebruiksgoed’ te ontwikkelen en de kwaliteit van industriële producten te bewaken met een keurmerk. VNIITE onderzoekt producten op hun gebruikswaarde en stelt tot doel te ontwerpen vanuit de elementaire behoeften van de mens. Dit grootste en onbekendste designinstituut ter wereld sluit in 2013 zijn deuren. De technische esthetiek is zowel buiten als binnen de Sovjet Unie zelf verborgen gebleven.

Na de val van het communisme en het plotselinge kapitalisme dat in de vroege jaren negentig volgt, schakelen de Russen onmiddellijk over op ’de beter veronderstelde’ Westerse merkartikelen. Veel van de producten in de tentoonstelling worden niet meer gemaakt; toch worden een decennium later al weer Raketa horloges verkocht. Al kan de tijd er niet meer mee worden teruggezet…

0

Reageren

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.