Onthulling Grote Gaper-museum in Den Haag

Onthulling Grote Gaper-museum in Den Haag 7

De gaper in Den Haag. Foto: stadsfotograaf Roel Wijnants


De Grote Gaper op de Dunne Bierkade in Den Haag is gerestaureerd. Vandaag vindt de onthulling plaats door Wimmie Hofstra MA, directeur van het Buitenmuseum.

Vlakbij de Spinozapoort staat een prachtig pandje met hoog op de gevel de Grote Gaper. Het beeld en de plaatsing ervan stelt velen voor een raadsel. Want, is een gaper eigenlijk wel een gaper? Gaapt hij, of steekt hij zijn tong uit? en hoe zit dat met deze specifieke gaper? Wat is de functie van deze gaper op dit specifieke pand?

Gapers in het algemeen
Gapers kwamen van oudsher voor op de gevel als uithangbord van apotheken in de Lage Landen. De gaper was ook een kwaliteitsaanduiding, zoals tegenwoordig het predikaat ‘Hofleverancier’, een bepaalde status verleent aan de ondernemer. De mond van de gaper staat niet open om te gapen, maar om een medicijn in te nemen. Het verwrongen gelaat is te verklaren doordat het medicijn vies smaakt; ‘bitter in de mond maakt het hart gezond’. Het is dan ook vaak een karakterkop met een grimas. Vanaf de Gouden Eeuw komen er steeds meer exotische gapers voor. De gaper, vaak een karakterkop met een tulband, werd het symbool voor de herkomst van de ingrediënten van de medicijnen, het VOC-gebied. Sommige gapers droegen de zotskap met belletjes van de nar. Deze vorm van volkskunst paste prima in de traditie van schilderijen als ‘de kwakzalver, zoals Jan Steen deze maakte in de vijf jaar dat hij hier in Den Haag op deze kade werkte.

De Grote Gaper
Maar de Grote Gaper op de Dunne Bierkade valt in een aparte categorie. De Grote Gaper draagt een slaapmuts. Geeuwt hij bij het wakker worden? Of slaakt hij net als Edvard Munch een gekwelde schreeuw naar de vele tienduizenden toeristen die hier jaarlijks voorbij komen, per rondvaartboot of te voet in het gevolg van een stadsgids? En hoe zit dat met het prachtige pandje waarop de gaper prijkt? Was hier een apotheek, waar je naast de Oudhollandse snoep ook de vele bittere geneeskundige kruiden en pillen kon halen?

Knipoog naar verleden
Het is alles fantasie. De houten Gaper is pas in de 70er jaren van de 20ste eeuw in opdracht van de heer Voorhoeve gebeeldhouwd door Ernst Hazenbroek. Deze kunstenaar is bekend om zijn reusachtige beelden uit plaatstaal in Amersfoort en Alpen aan de Rijn, maar ook vanwege het beeld ‘Placebo’ in de Grote Marktstraat. Het beeld past in de traditie van de volkskunst en is een vrolijke knipoog naar het verleden van deze gracht, waar in vroegere tijden een paar deuren verder een drogisterij was te vinden.
Meer informatie: www.buitenmuseum.com

Reageren

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.