Vanuit de duinen loop je zo langs het Koninklijk Paleis Den Haag binnen

Mooi, mooier, mooist. Daarmee zijn we opgevoed. Gevolg is dat we alles vergelijken met eerdere ervaringen die we hebben opgedaan. Hoewel ik bijzonder onder de indruk ben van het Nederlandse duingebied, leed de etappe van Katwijk naar Den Haag duidelijk onder wat ik het ‘Disneyland-effect’ noem. In vergelijking met de eerdere etappes waar ik noordelijker doorheen was gelopen, was dit qua natuur minder.

Het ‘Disneyland-effect’ heeft ermee te maken dat als je ooit in dat pretpark bij Parijs bent geweest, de meeste andere pretparken die je daarna bezoekt er schril bij afsteken. En dat geldt eigenlijk ook voor de duingebieden Berkheide, Kijfhoek & Bierlap en Meijendel waar ik vandaag doorheen loop. Het is allemaal wat vlakker, tammer en er zitten nogal wat grasveldjes en akkerlandjes her en der in de route. Wel naar verhouding vrij veel meren, waardoor het soms zelfs wat Scandinavisch aandoet.

Soefitempel

De wandeling begint direct buiten de parking onder de boulevard van Katwijk. Dat is overigens een prima voorziening, want voor een dag parkeren bleek ik later maar een tientje te hoeven betalen. Geen gekke prijs als je bijvoorbeeld met je gezin een dagje naar het strand gaat.

Vlak voor (de nu nog overvolle) camping Zuiduinen staat op een duin de imposante Soefi Tempel Universel. “Het is een blikvanger, zowel vanaf het land als vanaf de zee: de Universel Murad Hassil die in 1970 in gebruik genomen is in de Katwijkse duinen”, meldt de site van de tempel. “Het gebouw bevindt zich ook op een bijzondere plek. Vermoedelijk stond hier in de Romeinse tijd al een tempel voor Apollo. Feit is dat de Indiase mysticus Hazrat Inayat Khan tot deze plek werd aangetrokken en er een bijzondere ervaring had in 1922. (…) Op een middag trok hij zich terug in de duinen en kwam stralend terug. Hij vertelde niets over zijn bijzondere ervaring, behalve dat we deze plek in ere moesten houden. (…) Er zou een gelijknamige tempel moeten komen waar iedereen welkom zou zijn – een universele tempel, of in zijn woorden: een Universel.”

Soefisme eert de zes grote wereldreligies als bron van inspiratie. Dat komt ook tot uiting in de Universele Eredienst, waarbij gelezen wordt uit heilige boeken van deze religieuze tradities.

Atlantikwall

Wat nou als de nazi’s eens niet overal beton hadden gestort? Dan had de hele kuststrook van Europa er totaal anders uitgezien. Die hele verdedigingsmuur van bunkers moet een gigantische hoeveelheid geld, energie en manschappen gekost hebben. En ook hier geldt natuurlijk ‘elke ketting is zo sterk als de zwakste schakel’, en dat bleek dan ook uiteindelijk op D-Day.

Nog maar drie kilometer onderweg op deze etappe kom ik langs een restant van de Tweede Wereldoorlog dat ik in Nederland nog niet eerder gezien heb. Al wel eerder was er een tankgracht, maar nu is er een soort van mini-Chinese muur die het landschap doorsnijdt. Het is een muur met drakentanden, die van oorsprong liep van de zeereep tot het voormalige vliegveld Valkenburg en als doel had tanks van de geallieerden tegen te houden bij een invasie. Als je het nu echter ziet, dan twijfel je erover of het die had kunnen stoppen.

Uitkijkpunten

Onderweg zijn er verschillende uitkijkpunten. Eentje geeft een fraaie blik op een hele rij schepen die vlak voor de kust voor anker zijn gegaan, waarschijnlijk om daar te wachten op nieuwe lading. Zo’n plek daar is dan natuurlijk voordeliger dan het betalen van havengelden.

En Uitkijkpunt Panneduin geeft rondom een fraai uitzicht op een paar meren en met name hier kreeg ik wel een beetje een ‘Scandinavisch gevoel’, dankzij eerdere reizen naar Zweden. “Dunea heeft twaalf uitkijkpunten in Meijendel heringericht. Er is nieuwe bestrating en er zijn balustrades en bankjes geplaatst. Vijf van de twaalf locaties hebben bovendien informatiepanelen en een observatiekijker gekregen”, schrijft waterleidingbedrijf Dunea, dat dit deel van de duinen beheert.

Panneduin ligt 18 meter boven zeeniveau en geeft bij helder weer dan ook een mooi uitzicht op de Noordzee en het verderop gelegen Den Haag. Dodaars, Grote Zaagbek en Grauwe Gans zijn een paar vogelsoorten die zich in de nabijgelegen meren op hun gemak voelen.

Bezoekerscentrum

Na lange tijd langs een fietspad gewandeld te hebben, wordt de route in Meijendel wat avontuurlijker, met kronkelige paadjes en meer bomen. Het komt uit bij Bezoekerscentrum De Tapuit. Afgezien van het feit dat hier een horeca-rustpunt is, is het ook het startpunt voor wandelingen in deze regio. En er is veel aandacht voor kinderen. Het mooiste vond ik zelf de ‘kijkdozen’ die in het centrum de ontwikkeling van het gebied laten zien.

Waalsdorpervlakte

En dan gaat het langs de Waalsdorpervlakte. Een plek die de meesten wel kennen van de mei-herdenkingen. Ik was er nog nooit geweest. Wat me een beetje verbaast, is dat je niet naar de bekende klok mag lopen. Er is een hek met een verbodsbord met de dreiging van wetboeken en overtredingen. Maar ja, aan de andere kant wil je ook niet dat vandalen hier zomaar naar toe kunnen.

Ik leer ook weer wat nieuws, want ik loop langs een herdenkingskruis waarvan ik niet wist dat het bestond: Het represaille kruis (of Rauterkruis). “Op 8 maart 1945 werden op de Waalsdorpervlakte 39 mannen, waarvan 27 verzetsstrijders, gefusilleerd als represaillemaatregel voor de aanslag op Höhere SS- und polizeiführer Hanns Albin Rauter, twee dagen eerder. Op 6 maart raakte Rauter door louter toeval betrokken bij een actie van een verzetsgroep op de Veluwe bij de Woeste Hoeve. Hierbij kwamen zijn chauffeur en Oberleutnant Exner om het leven. Rauter overleefde de aanslag. Op 8 maart 1945 werden, verspreid over heel Nederland, 263 personen gefusilleerd als wraak”. En: “Rauter is, na door een Bijzonder Gerechtshof ter dood te zijn veroordeeld, op 25 maart 1949 zelf op de Waalsdorpervlakte gefusilleerd.”

Koninklijk Paleis

Komend vanuit de natuur moet je als wandelaar een scherpe bocht naar links maken richting Den Haag. Vlak daarvoor hoorde ik gedurende lange tijd geschiet. De kaart leert dat hier een militair oefenterrein is en ook de NAVO heeft hier een plek gekregen. Daarbij valt de hoge toren bij het gebouw op. Zou dat zijn om toezicht te houden op de schietoefeningen? Thuis leer ik dat dat niet het geval is: NCIA is het technologie- en communicatiecentrum van de NAVO. De toren werd gebouwd om antennes, radar- en radiocommunicatieapparatuur op hoogte te kunnen monteren, testen en kalibreren. Door de ligging aan de rand van de Waalsdorpervlakte en de duinen biedt de hoogte van de toren een vrij signaalbereik zonder hinder van gebouwen of bomen. Dit is essentieel voor ultra-hoge frequenties (UHF/VHF) en microgolfverbindingen. De toren ondersteunt veilige verbindingen met andere militaire installaties en satellietontvangers, zo luidt een Google-samenvatting van de zoekresultaten.

Verbazend is het om te zien hoe je via allerlei prachtige parken tot in het hart van Den Haag kunt lopen. Via Duinbos, Landgoed Clingendael, Landgoed Duindigt, Reigersbergen en het Haagse Bos gaat het langs Huis ten Bosch, waar het koningspaar woont. Voor dat vorstelijke gebouw staat een (enigszins gedateerd) informatiebord, wat verklaart waarom hier nog zoveel goen is.

“Omstreeks 1230 bouwen de graven van Holland hun jachtslot op een strategische plek tussen Delft en Leiden én op een plek waar ze goed kunnen jagen: in het Haagse Bos. Dit jachtslot is uitgegroeid tot wat nu het Binnenhof is. De graven regeren het bosrijke gebied vanuit dit slot. Rond het slot groeit de stad Den Haag. Het Haagse Bos blijft bestaan en geniet grafelijke bescherming, omdat de graven er door de eeuwen heen graag jagen. (…) Het Haagse Bos heeft een grafelijke en koninklijke geschiedenis, maar is tegenwoordig bovenal een bos van en voor iedereen! Dat het bos altijd bos zal blijven, hebben we te danken aan Prins Willem van Oranje. Hij stelt in 1576 de ‘Acte van Redemptie’ op. Hierin staat dat het bos nooit verkocht mag worden. Zo is Prins Willem van Oranje ook vandaag de dag nog de beschermheer van het Haagse Bos. In 1613 wordt het bos opengesteld voor publiek en sinds 1899 is Staatsbosbeheer trotse eigenaar en beheerder van het bos.”