Van educatie tot herintroductie: hoe moderne dierentuinen de natuur redden

Europese dierentuinen bewijzen steeds meer wat hun rol is in modern natuurbehoud. Deze maanden stonden in het teken van opmerkelijke geboorten, vernieuwde inrichtingen en een unieke herintroductie in het wild. Van bedreigde blauwe ara’s tot siezels die teruggaan naar hun natuurlijke habitat: dierentuinen werken niet langer alleen voor bezoekers, maar actief voor het herstel van bedreigde soorten.

Pairi Daiza bereikt unieke mijlpaal met Lears-ara’s

Pairi Daiza in België bereikt een primeur die geen ander openbaar natuurbeschermingscentrum ter wereld tot nu toe heeft behaald. Op juli werden twee Lears-ara’s geboren, waarmee de dierentuin nu alle drie de soorten blauwe ara’s ter wereld succesvol voortplant: de Hyacintara, de Spix-ara en de Lears-ara. De Lears-ara staat op de IUCN Rode Lijst vermeld als bedreigd en komt in het wild alleen nog voor in een semi-droog gebied in het noordoosten van Brazilië.

De twee kuikels zijn het eerste nageslacht van een jong broedpaar. Hun vorige poging mislukte toen het koppel hun enige ei brak. De zoölogische teams herzien hun strategie door de drie vrijgezelle mannetjes in aangrenzende volières onder te brengen. Hun loutere nabijheid bootste de natuurlijke broedomstandigheden van de koloniale vogelsoort na – met succes. De nu drie weken oude kuikens worden vijf keer per dag met de hand gevoerd en krijgen voortdurend toezicht. “Voor zo’n zeldzame soort telt elke waarneming,” zegt conservator Steffen Patzwahl. “Door meer inzicht te krijgen in hun voortplanting, ontwikkeling en gedrag kunnen we de beschikbare kennis verrijken en delen met internationale teams.”

Eindhoven Zoo opent vijf educatieve themagebieden

Eindhoven Zoo heeft vijf nieuwe themagebieden geopend die dierentuinbezoek veranderen. In plaats van continenten als ordeningsprincipe, draait het park voortaan om biologische thema’s: beweging, voedsel, uiterlijk, samenleven en biodiversiteit. Elk gebied heeft een eigen kleur, verhaal en toegangspoort. “In veel dierentuinen maak je een reis langs continenten, maar bij Eindhoven Zoo ontdek je wat dieren verbindt,” zegt general manager Sander van der Heul.

Bezoekers ontdekken bijvoorbeeld hoe een olifant zijn vijfduizend kilo zware lichaam voortbeweegt zonder last van zijn poten, of waarom vogels zulke verschillende snavel vormen hebben. De vernieuwing is onderdeel van de toekomstvisie die in 2024 werd ingezet met de naamswijziging. De komende jaren zullen stap voor stap meer elementen van dit concept zichtbaar worden in het park.

AquaZoo Leeuwarden vernieuwt aquaria met twee ecosystemen

AquaZoo Leeuwarden opende twee volledig vernieuwde binnenaquaria met focus op twee ecosystemen: het Tanganyikameer en mangrovebossen. Waar vroeger piranha’s en pacu’s leefden, presenteert het aquarium nu de natuurlijke leefgebieden van deze diersoorten. “We laten zien hoe bijzonder en complex deze ecosystemen zijn,” zegt hoofd dierenverzorging William Kreijkes. “We willen niet alleen laten zien welke dieren hier leven, maar vooral het verhaal erachter vertellen.”

In het Tanganyikameer-aquarium leven ruim tien soorten, van imposante bultkopcichliden tot de sierlijke ‘Prinses van Burundi’. De inrichting met uitgebreide rotsstructuren laat natuurlijk gedrag zien: territoriumvorming, broedzorg en samenwerking. In het mangrove-aquarium maken bezoekers kennis met aangepaste vissoorten als vieroogvissen, die tegelijk boven en onder water kunnen kijken. Mangrovebossen behoren tot de meest waardevolle, maar ook meest bedreigde ecosystemen ter wereld.

ZooParc verwelkomt werelds kleinste antilope

In ZooParc werd onlangs een Kirk’s dikdik geboren: de kleinste antilope ter wereld. Het mannetje kwam ter wereld in het nieuwe expeditiegebied Ngyuwe en beweegt zich sinds deze week in het buitenverblijf. “Het gaat heel goed met het jong. Hij drinkt goed en ontwikkelt zich zoals we hopen,” zegt hoofd dierenverzorging Koen Peters. De dikdiks delen hun leefgebied met okapi’s in het natuurgetrouw ingericht Ngyuwe-gebied, dat bijna een jaar geleden opende en vijftien nieuwe diersoorten naar het park bracht.

In het wild leven Kirk’s dikdiks in drogere gebieden van Oost- en Zuidwest-Afrika. Om de soort te beschermen nemen Europese dierentuinen deel aan een Europees managementprogramma.

GaiaZOO zet bedreigde siezels uit in het wild

Voor het eerst in zijn geschiedenis zette GaiaZOO bedreigde siezels uit in het wild. Twaalf dieren – zes mannetjes en zes vrouwtjes – werden overgebracht naar Tsjechië als onderdeel van een internationaal herintroductieproject. Gezamenlijk zetten acht Europese dierentuinen dit jaar 137 siezels uit op verschillende locaties. “Het is ontzettend bijzonder dat dieren die in GaiaZOO zijn geboren nu daadwerkelijk een bijdrage leveren aan het herstel van een wilde populatie,” zegt curator Emile Prins.

De siezel leefde van nature op de uitgestrekte graslanden van Oost-Europa. Door landbouwintensivering en verdwijning van bloemrijke graslanden is de soort sterk achteruitgegaan. In Tsjechië worden natuurgebieden al jaren hersteld en geschikt gemaakt voor herintroductie. De dieren werden zorgvuldig geselecteerd op genetische diversiteit en geschiktheid voor leven in het wild, en geplaatst in beschermde natuurgebieden met voldoende voedsel en dekking.