Hasselt: wandel in twee uur langs de bedevaarthistorie van de Hanzestad
Een klein Hanzestadje met een groot verhaal: zo ontdek je Hasselt (Overijssel) in één ontspannen middag.
Hasselt verrast. Het is een Hanzestad, maar wie een uitgestrekte historische binnenstad verwacht, komt bedrogen uit: het echt oude deel bestaat uit slechts een paar straten, doorsneden door een gracht. Juist dat maakt het een perfecte bestemming voor een dagje uit. Alles ligt op loopafstand, en sinds 2022 is er een route die al die kleine plekken tot leven brengt: het Bedevaartspad.
Beknopte inhoud
Waarom Hasselt bijzonder is
Hasselt is een van de negen Hanzesteden in Overijssel en Gelderland, en de enige die zich ook bedevaartsoord mag noemen. Dat dankt de stad aan de Heilige Stede, een plek bij de Sint Stephanuskerk waar volgens de overlevering wonderen zouden hebben plaatsgevonden. Eeuwenlang trokken pelgrims hierheen, en Hasselt lag bovendien op een van de routes naar Santiago de Compostela. De traditie is nooit helemaal verdwenen: op de tweede zondag na Pinksteren wordt er nog steeds een processie gehouden.
Het Bedevaartspad laat zien hoe de stad er in die tijd uitzag: als handelsstad aan het Zwarte Water, als ontmoetingsplek voor pelgrims en als centrum van de Moderne Devotie.
Zo werkt het Bedevaartspad
Er is geen lange wandelroute met pijlen en kaart. In plaats daarvan staan er in de stad informatiepalen met een QR-code. Scan je die met je telefoon, dan opent een web-app met verhalen, beelden en filmpjes. Bij sommige palen kun je ook een audioverhaal horen. Je gids is Peregrinus van Barmentlo, een virtuele pelgrim die eind 15e eeuw als boekdrukker aan de Hoogstraat woonde, en zo een van de eerste boekdrukkers van Nederland was.
Het pad telt acht locaties: zeven in Hasselt zelf en één buiten de stad, het Zwartewaterklooster.
De stops: zo loop je het pad
Begin bij het Oude Stadhuis aan de Markt. Daar vind je een kleine expositie. De volgorde bepaal je zelf, maar dit is een logische lus door het oude centrum:
- Oude Stadhuis (Markt). Het startpunt en hét plekje om je telefoon alvast klaar te leggen.
- Veerpoort. Deze poort was de toegang voor reizigers die per veer over het Zwarte Water kwamen. De poort werd in 1827 gesloopt en is, op basis van oude afbeeldingen, in 2022 opnieuw opgebouwd, al is het geen volledige reconstructie.
- Boekdrukkerij Barmentlo (Hoogstraat). Hier vestigde Peregrinus zich eind 15e eeuw. Er is geen groot museum, maar een verhaal bij een gewone straat.
- Heilige Geestgasthuiskapel. Het gasthuis ving zieken en armen op. Het zevental huisjes dat erbij hoort is nog te zien.
- Mariaklooster. Het witte klooster ligt aan de overkant van het water, en is dus vooral vanaf de gracht te bekijken.
- Heilige Stede en Sint Stephanuskerk. De kapel in de tuin van de kerk is de reden dat Hasselt bedevaartsoord werd. Informatie daarover: “Tijdens de Tachtigjarige Oorlog kwam er een verbod op het uitoefenen van het katholieke geloof. Het stadbestuur van Hasselt besloot daarom de traditie rond de Heilige Stede te verbieden. Om dit besluit kracht bij te zetten werd de kapel in 1590 afgebroken. Pas in 1898 werd de jaarlijkse bedevaart naar de Heilige Stede in ere hersteld.”
- Grote Kerk. Een mooi slot van de wandeling. Een bijzonderheid over dit gebouw: “Als we via de besloten tuin naar de kerkdeur lopen, zien we groeven in de zandstenen deurpost. Dit zijn krabsporen, ontstaan doordat mensen wat steenpoeder van de deurpost schraapten. Dit poeder zou onheil afweren en bij besmettelijke ziekten als de pest een geneeskrachtige werking hebben.”
Het achtste punt, het Zwartewaterklooster, ligt 4 kilometer ten noorden van het stadje. Dat laat je in een wandeling van twee uur beter weg, tenzij je met de fiets of auto bent. Dan is het een mooie aparte uitbreiding.
Hoeveel tijd heb je nodig?
Houd voor het pad zelf één tot anderhalf uur aan, als je bij elke paal even stopt en luistert. Reken daarbovenop een halfuur voor een kop koffie of lunch, en je zit rond de twee uur. Wil je niet alles beluisteren, dan is het pad ook in een uur te doen. Het is een vlakke, makkelijke route, geschikt voor ieder tempo.
Een pauze onderweg
Hasselt is klein, en dat geldt ook voor het aanbod aan horeca. Plan je koffiestop daarom halverwege, zodat je tijd overhoudt voor de tweede helft van het pad. Controleer de openingstijden vooraf, want in een kleine stad kunnen die per dag en per seizoen verschillen.
Een weetje voor onderweg
Ook in Hasselt vind je een grachtengordel met straatnamen die je uit Amsterdam kent, zoals de Heerengracht, Prinsengracht, Brouwersgracht en Baangracht. Niet voor niets noemen sommigen het stadje wel ‘Klein Amsterdam’. Het pad leidt je er dwars doorheen.
,,Hasselt heeft meer dan zeventig rijksmonumenten”, prees voorzitter Anky Kosters van het Toeristisch Informatie Punt (TIP) haar stadje aan in een artikel van de Stentor. Trekkers zijn volgens haar onder meer de grachtenpanden, de Grote- of St. Stephanuskerk, het als museum ingerichte Oude Stadshuis en de volledig gerestaureerde kalkovens en molen. ,,Ons rijke verleden moeten we nog meer onder de aandacht brengen om het toerisme tot bloei te brengen.”
Praktisch
- Meenemen: een opgeladen telefoon, mobiel internet en eventueel oortjes. Het scannen van de QR-codes werkt het best met een goede verbinding.
- Geschikt voor: gezinnen, ouderen, wie liever kort wandelt, en iedereen die van geschiedenis houdt zonder zich te willen verdiepen in dikke boeken.
- Combineren: Hasselt past goed in een dagje Zwolle, of in een fietsroute langs het Zwarte Water.
- Meer informatie: bedevaartspadhasselt.nl
Conclusie
Hasselt is niet groot en wil dat ook niet zijn. Maar met het Bedevaartspad geeft de stad haar verleden een stem. Je loopt in een uurtje of twee langs poorten, kapellen en kloosters, en je weet daarna waarom dit kleine Hanzestadje in de middeleeuwen op de kaart stond.








