Dit ‘Jurassic Park’ bij Zandvoort blijkt bedoeld voor lieve hertjes

Als je bij Zandvoort het natuurreservaat van de Amsterdamse Waterleidingduinen inloopt, moet je langs een imposant, stevig en hoog hekwerk. Zou dit dino’s of neushoorns moeten tegenhouden? Met enige fantasie – en daar ontbreekt het mij niet aan! – zou je beide ook zo kunnen zien in het gebied waar je daarna doorheen loopt. De wijdsheid, de wildernis en de begroeiing lijken soms net op een Afrikaanse savanne.

Ik ben bezig met een nieuwe etappe van het Nederlandse Kustpad. Vandaag van Haarlem naar Hillegom. Om dit wandelavontuur van 22 km vanuit woonplaats Zwolle mogelijk te maken moest er weer een ‘wisseltruc’ bedacht worden. De auto geparkeerd op parking De Zilk aan het eind, dan op de vouwfiets naar het enige kilometers verderop gelegen station van Hillegom. In no-time was ik daarmee op station Haarlem. Onderweg nog meegeluisterd naar het gesprek van een reizende Amerikaanse familie: vader, moeder, twee dochters en oma. “But grandma where does our family originate from?” “Harlem”, klinkt dan opeens heel internationaal.

Toeristisch Haarlem

Wandelnet biedt de mogelijkheid om Haarlem volledig te vermijden door de route te verkorten via het Brouwerskolkpark. Dat scheelt heel wat kilometers, maar dan mis je natuurlijk wel de historische binnenstad. Zo beslaat de etappe van vandaag bijna vijf kilometer door bebouwing. Die begint direct na de onderdoorgang bij het centrale station (de plek waar ik het vorige puzzelstukje van deze wandeling had achtergelaten). Daar staat op het plein een beeld van een man en een vrouw. Een bordje brengt duidelijkheid.

Haarlem eert zijn helden: “Bij het beleg van Haarlem door de Spaanse troepen van 11 december 1572 tot 12 juli 1573 bood de stad maandenlang heldhaftig verzet. Kapitein Wigbolt Ripperda, voluit: Wigbolt baron Ripperda tot Winsum (1535-1573), was door prins Willem van Oranje aangesteld als militair commandant en gaf leiding aan de verdedigingsmacht van de stad. Aan Kenau Simonsdochter Hasselaer (1526-1588), scheepsbouwer en houthandelaar van beroep, wordt een belangrijke rol toegedicht als aanvoerster van een vrouwenregiment bij de verdediging van de stad.”

Toeristen kijken er vol bewondering naar en lezen de Engelstalige tekst onder het beeld. Het is Engels, Spaans, Duits en Frans wat de klok slaat vandaag. Met busladingen tegelijk komen ze naar Teylers Museum, waar deze wandeling ook langsgaat. Het is dat ik graag ‘compleet’ wil zijn en dus de hele route loop, maar Haarlem op zich ken ik uit verschillende eerdere bezoeken. Toch is het aardig om in dit seizoen (zomer 2026) de reacties van de vakantiegangers te zien en om te proberen door hun ogen naar de stad te kijken. En dan snap je best dat ze hier willen komen.

Buitenplaatsen

Als wandelaar loop je op een aangename manier Haarlem uit. De route gaat namelijk over het Houtmanpad langs de Brouwersvaart. Hoewel dicht bij de bebouwing, heb je het gevoel dat je midden in de natuur loopt. Even verderop loop je langs buitenplaats Duinlust. Hoewel deze hele regio vergeven blijkt van meer van dit soort pracht en praal, is dit het enige landhuis dat je ziet op dit deel van het kustpad.

“In de zeventiende eeuw bereikte de Nederlandse economie een hoogtepunt. In die tijd stond Amsterdam bekend als een prachtige maar ook stinkende stad. Riolen ontbraken en al het huisvuil en afval belandde in de grachten. Dat was dan ook een van de redenen dat rijke kooplieden en regenten naar manieren zochten om in de zomer de stad te kunnen ontvluchten. Een riant zomerverblijf bood uitkomst. Daarbij viel hun oog op het Gooi en Kennemerland. Ze lieten op deze bosrijke plekken voorname buitenhuizen en grote tuinen aanleggen. Met een zeilboot of trekschuit over een van de rivieren of het Wijkermeer voer je in een paar uur tijd naar je zomerverblijf. Zo werd Zuid-Kennemerland de plek waar veel van deze buitenhuizen, elk in een eigen stijl, werden gebouwd”, staat op de site van Nationaal Park Zuid-Kennemerland.

Het gaat onder andere over Buitenplaats Elswout, Landgoed Duin en Kruidberg, Buitenplaats Duinvliet, Landgoed Koningshof, Landgoed Caprera en de ruïne van Brederode.

Kraantje Lek

Voordat je de steile duin De Blinkert op moet klauteren passeer je een historische horecagelegenheid: Kraantje Lek. Een intrigerende naam, waarover geen eensluidend antwoord te vinden is op internet. Het zou mogelijk kunnen verwijzen naar een kraan waar altijd vers duinwater uit druppelde. Zeker is echter wel dat de historie van het pand terugvoert naar het jaar 1542, toen hier herberg Rockaers werd gebouwd.

Vlakbij staat een metalen boom als kunstwerk. Het verhaal daarachter is: bij Kraantje Lek bevond zich ‘de holle boom’, een bijzonder grote, eeuwenoude en in de wijde omgeving beroemde iep. In Haarlem en omstreken werd vroeger wel beweerd dat de kinderen in de holle boom ter wereld kwamen. De boom werd in 1976 getroffen door de bliksem. Het overgebleven gedeelte werd in 2007 weggehaald en vervangen door een replica in brons.

Fatbike-score

Na de beklimming van de duin volgt een lang traject over een fietspad. Hier blijkt hoe populair de fatbike is in Nederland. Hoeveel van die dingen in een traject van vier kilometer wel niet aan je voorbij zoeven! Tientallen! Dat maakt dit deel van het traject wat onrustig. Het echt mooie deel komt na het binnenwandelen van Zandvoort. Na de eerste rotonde duik je daar de Amsterdamse Waterleidingduinen in. Een prachtig uitgestrekt gebied. En zo’n verschil met Haarlem. Waar je daar je een weg moest banen tussen de mensenmassa, loop ik hier zeker een uur zonder ook maar een mens tegen te komen.

Alleen rond Bezoekerscentrum De Oranjekom duiken wat meer mensen op. Die lopen waarschijnlijk de gemarkeerde routes die daar vertrekken. Een grote parkeerplaats is daar ook dichtbij. Maar ook het deel dat erna volgt lijk ik voor mezelf alleen te hebben. Op meerdere plekken duiken onbevreesde herten op. Die zijn kennelijk gewend dat er zo nu en dan een mens door hun domein banjert.

Het is een prachtig uitgestrekt gebied met weinig begroeiing, zodat je ver van je af kunt kijken. Hier kom ik welgeteld één hardloper tegen. Het lijkt net de Serengeti, waar zomaar wilde dieren kunnen opduiken (fijn, zo’n fantasie, het kleurt het leven in grote mate!). Als je op de kaart kijkt zie je dat je vandaag maar net langs de schil van dit gebied bent gelopen. Wat een fantastisch stuk natuur hebben we hier in Nederland. Je zou er nog dagen kunnen ronddwalen zonder twee keer hetzelfde pad te belopen. Juist daarom zijn paden als deze en het Pieterpad ‘goud’, omdat je nog meer leert te genieten en waarderen wat we op dit kleine stukje aarde hebben.